- برای محاسبه مساحت سقف، ابتدا باید ابعاد کلی سقف را اندازه گرفت. برای مستطیلیها طول ضربدر عرض و برای اشکال غیر مستطیلی باید مساحت را با فرمولهای مناسب محاسبه کرد.
- سپس تعداد تیرچههای مورد استفاده را تعیین کنید. معمولاً فاصله تیرچهها را 60 تا 120 سانتیمتر انتخاب میکنند.
- در صورتی که سقف مستطیلی باشد، تعداد تیرچهها در طول و عرض محاسبه میشود. برای مثال برای سقفی با ابعاد 5*4 متر و فاصله تیرچه 90سانتیمتر:
تعداد تیرچهها در طول = 5/0.9 = 6 عدد
تعداد تیرچهها در عرض = 4/0.9 = 4.5 عدد
مجموع تیرچهها = 6 * 5 = 24 عدد
- در صورتی که سقف شکل غیر مستطیلی داشته باشد، باید ابتدا آن را به شکلهای سادهتر تقسیم و مساحت هر قسمت را جداگانه محاسبه کرد.
- ابتدا ابعاد مقطع ستونها و تیرچهها را تعیین میکنیم. معمولاً از ستونهای مربعی یا مستطیلی با ابعاد 20*20 تا 30*30 سانتیمتر و تیرچههای تی بی شکل با ابعاد 10*20 سانتیمتر استفاده میشود.
- سپس ضخامت آنها را تعیین میکنیم. برای سقفهای تک طبقه معمولاً از ضخامت 8 تا 12 سانتیمتر برخوردار هستند.
- برای محاسبه حجم بتن، ابتدا مساحت مقطع ستون یا تیرچه را با درنظر گرفتن ابعاد آن محاسبه میکنیم.
- سپس طول قطعه را در نظر میگیریم. برای تیرچه طول بین دو گوشه و برای ستون طول آن در کل میباشد.
- مساحت مقطع ضربدر طول ضربدر ضخامت حجم بتن مورد نیاز را به دست میدهد.
- حجم بتن هر ستون یا تیرچه ضربدر تعداد آنها، مجموع حجم بتن مورد نیاز را برای این قسمت محاسبه میکند.
- برای محاسبه حجم بتن مورد نیاز برای پر کردن فاصله میان تیرچهها ابتدا مساحت سقف را تعیین میکنیم.
- سپس مساحت قسمتی از سقف که توسط هر تیرچه پشتیبانی میشود را محاسبه میکنیم.
- اگر فرض کنیم فاصله تیرچهها 90 سانتیمتر باشد، مساحت تحت پوشش هر تیرچه 90*90 = 810 سانتیمتر مربع است.
- تعداد تیرچهها را که قبلا محاسبه شده در نظر میگیریم.
- سپس ضخامت بتن مورد نیاز برای عایق بندی حرارتی و صدایی را (معمولا 5 تا 8 سانتیمتر) در نظر میگیریم.
- حاصلضرب مساحت تحت پوشش هر تیرچه در ضخامت بتن حجم مورد نیاز برای هر تیرچه خواهد بود.
- حجم کل بتن مورد نیاز برای پر کردن فاصله تیرچهها حاصلضرب این حجم در تعداد تیرچهها خواهد بود.
- بعد از محاسبه حجم کل بتن مورد نیاز برای ستونها، تیرچهها و پر کردن فاصله تیرچهها، باید مقداری را برای هدررفت بتن اضافه کرد.
- معمولاً میزان هدررفت بتن در حدود 5 تا 10 درصد حجم کل بتن محاسبه شده است.
- عواملی مانند نوع بتن، روش ریخته گری و ویژگیهای سازه تاثیر بسزایی بر میزان هدررفت دارند.
- برای بتن معمولی میتوان 5 درصد حجم کل را به عنوان هدررفت اضافه کرد.
- همچنین باید مقداری را برای اضافهکاریهای احتمالی در محل نیز در نظر گرفت. معمولا 3 تا 5 درصد حجم کل بتن کافی است.
- در نهایت حجم بتن لازم برای بتنریزی عبارت خواهد بود از حجم محاسبه شده برای ستونها، تیرچهها و پیچش + مقدار هدررفت + اضافهکاری.
- برای محاسبه دقیق حجم بتن لازم، باید ضخامت مورد نیاز بتن را نیز درنظرگرفت. ضخامت بتن بستگی به نوع اسکلت دارد:
- اگر اسکلت فولادی باشد، ضخامت بتن باید حداقل 8 سانتیمتر باشد تا اسکلت را پوشانده و فضای لازم برای آرماتور باقی بماند.
- برای سقفهای تیرچه بلوک، ضخامت معمولاً 8 تا 10 سانتیمتر انتخاب میشود.
- اما اگر اسکلت بتنی باشد، ضخامت بتن با توجه به نوع سازه و مقاومت مورد نیاز محاسبه میشود. معمولا 10 تا 15 سانتیمتر مناسب است.
- در نتیجه باید ضخامت بتن به کار رفته در محاسبات قبل بر اساس نوع اسکلت تعدیل شود.
- پس از انجام تمامی محاسبات فوق، باید نتایج حاصل را با متخصصین مشاوره کرد.
- مهندسین سازه و بتن و پیمانکاران حرفهای دارای تجربه بسیاری در زمینه مصرف بتن هستند.
- آنها میتوانند با مشاهده شرایط خاص پروژه، پیشنهاداتی برای بهینهسازی مصرف بتن داشته باشند.
- برای نمونه ممکن است پیشنهاد کنند ضخامت بتن کاهش یابد یا نسبت آب به سیمان تغییر کند.
- همچنین میتوانند راهکارهایی برای کاهش هدررفت بتن ارائه دهند.
- در نهایت با توجه به هزینه و کیفیت، میتوان حجم بتن را بهینه سازی و به حداقل رساند.
- پیشنهاد میشود همیشه نتایج اولیه را با متخصصان مرور کرد.
با توجه به سوال، فرض کنید سقفی با ابعاد 10 در 18 متر داریم:
- مساحت سقف = طول × عرض = 10 × 18 = 180 متر مربع
- فاصله تیرچهها 90 سانتیمتر است.
- تعداد تیرچهها در طول = 10/0.9 = 11 عدد
- تعداد تیرچهها در عرض = 18/0.9 = 20 عدد
- تعداد کل تیرچهها = 11 × 20 = 220 عدد
- مساحت زیر پوشش هر تیرچه برابر با 90 × 90 = 810 سانتیمتر مربع است.
- ضخامت بتن پرکننده فاصله تیرچهها برابر با 6 سانتیمتر است.
- بنابراین حجم بتن مورد نیاز برای پر کردن فاصله تیرچهها = 220 × 810 × 6 = 93360 سانتیمتر مکعب
- با درنظرگرفتن 5 درصد هدررفت و 3 درصد اضافهکاری، حجم کل بتن مورد نیاز = 93360 + 4668 + 2810 = 101838 سانتیمتر مکعب خواهد بود.
البته باید حجم بتن ستونها و تیرچهها را نیز محاسبه کرد که برای سادگی عبور کردیم. در کل این محاسبه حدودی برای مقدار بتن لازم است.
1. تعیین ابعاد فونداسیون
- طول فونداسیون
- عرض فونداسیون
- عمق فونداسیون
2. محاسبه مساحت سطح فونداسیون
- ضرب کردن طول در عرض برای یافتن مساحت سطح
3. محاسبه حجم اولیه فونداسیون
- ضرب کردن مساحت سطح در عمق برای یافتن حجم
4. اضافه کردن مقدار بتن مورد نیاز برای طرحبندی
5. اضافه کردن مقدار بتن مورد نیاز برای آرماتوربندی
6. اضافه کردن درصدی برای اضافهمصرف بتن
7. محاسبه مقدار کلی بتن مورد نیاز فونداسیون
8. ذکر توصیههایی در مورد کنترل کیفیت بتن و رعایت ضوابط اجرایی